Ինչ է ծրագրավորումը և որտեղ է կիրառվում Python-ը

Այս կուրսում Python կսովորես՝ առաջին ծրագրից սկսած։ Քայլ առ քայլ կկառուցես գործիքներ, որոնցից կարող ես օգտվել առօրյայում։

Այս դասի համար Python տեղադրել պետք չէ, կոդ գրել իմանալն էլ պարտադիր չէ։ Նախ հասկանանք, թե ինչ խնդիր ենք լուծում ծրագրավորմամբ։

Ինչ կսովորես

Դասի վերջում քո բառերով կբացատրես, թե ինչ է ծրագիրը, և կիմանաս, թե ինչ գործիքներ ես կառուցելու այս կուրսում։ Կսովորես նաև խնդրի մեջ գտնել մուտքային տվյալները, գործողություններն ու արդյունքը և պարզ խնդրի լուծումը գրել հստակ քայլերով։

Ծրագիրը՝ հստակ հրահանգների հաջորդականություն

Պատկերացրու, որ ուզում ես իմանալ, թե այսօր որքան ես ծախսել։ Երեք գնում ես արել՝ 1200 դրամի ճաշ, 300 դրամի տրանսպորտ և 800 դրամի սուրճ։

Թվերը կարող ես գումարել մտքում կամ հաշվիչով։ Ծրագիրը նույն հաշվարկը կանի քո տված կանոնով։ Հաջորդ օրը նրան ուրիշ թվեր կտաս ու նոր արդյունք կստանաս։

Այստեղ երեք բաղադրիչ կա՝

Մուտքային տվյալները կարող են գալ ստեղնաշարից կամ ֆայլից, կարող են գալ նաև այլ ծրագրից։ Երբեմն էլ դրանք նախապես գրված են լինում հենց կոդում։ Արդյունքը կարող է երևալ էկրանին կամ պահվել ֆայլում։ Այն կարելի է նաև ուղարկել հաղորդագրությամբ։

Ինչ է ալգորիթմը

Ալգորիթմը նկարագրում է, թե ինչ հստակ քայլերով ենք լուծում խնդիրը։

Մեր հաշվարկի ալգորիթմը կարելի է գրել սովորական հայերենով՝

1. Վերցնել առաջին ծախսի գումարը։

2. Դրան ավելացնել երկրորդ ծախսի գումարը։

3. Ստացված գումարին ավելացնել երրորդ ծախսի գումարը։

4. Ցույց տալ ընդհանուր ծախսը։

Սա գրելու համար ծրագրավորման լեզու իմանալ պետք չէ։ Նախ հասկանում ենք խնդիրը, հետո նույն քայլերը գրում ենք Python-ով։

Մարդու համար «Հաշվիր ծախսերս» խնդրանքը կարող է բավական լինել։ Ծրագիր գրելիս պետք է նաև որոշենք, թե որտեղից վերցնենք ծախսերը և որ ժամանակահատվածը հաշվենք։ Պետք է իմանանք նաև, թե ինչ անել, եթե գրառումներ չկան։

Ինչ է Python-ը

Python-ը ծրագրավորման լեզու է։ Դրանով գրում ենք հրահանգներ, որոնք պետք է կատարվեն։

Python կոդը գործարկելու համար պետք է Python interpreter։ Սա ծրագիր է, որը կարդում ու կատարում է քո գրած կոդը։ Հաջորդ դասում այն կտեղադրենք քո համակարգչում։

Ահա նույն հաշվարկը Python-ով՝

print(1200 + 300 + 800)

Արդյունքը՝

2300

Այստեղ + նշանը գումարում է թվերը, իսկ print()-ը ցույց է տալիս ստացված արժեքը։ Հիմա բավական է հասկանալ, թե ինչ է անում այս օրինակը։ Ֆայլ ստեղծել ու այն գործարկել կսովորենք հաջորդ դասերում՝ քայլ առ քայլ։

Որտեղ է օգտակար Python-ը

Python-ով կարելի է ավտոմատ դասավորել ֆայլերը թղթապանակներում։ Կարելի է մշակել աղյուսակային տվյալներ ու հաշվետվություններ պատրաստել։ Python-ով գրում են կայքի backend-ը՝ այն մասը, որը մշակում է տվյալներն ու հարցումները։ Դրանով կարող ես տվյալներ ստանալ արտաքին ծառայություններից և Telegram բոտեր կառուցել։ Մեկ այլ ուղղություն տվյալների վերլուծությունն է ու machine learning-ի գործիքները, որոնցով մոդելներ են սովորեցնում տվյալների օրինակներով։

Այս ուղղություններից ամեն մեկն իր լրացուցիչ թեմաներն ունի։ Մենք նախ կսովորենք ընդհանուր հիմքն ու կփորձենք այն գործնական խնդիրների վրա։

Ինչ ենք կառուցելու

Կուրսի հիմնական նախագիծը անձնական ծախսերի կառավարիչն է։ Քո գիտելիքներին զուգահեռ կաճի նաև այս ծրագիրը։

Առանձին նախագծով կկառուցես նաև ֆայլերի կազմակերպիչ։ Այնտեղ սովորածդ կկիրառես նոր խնդրի վրա։

Ինչպես աշխատել դասերի հետ

Ամեն օրինակ տեսնելիս նախ փորձիր կռահել, թե ինչ արդյունք կլինի։ Հետո գործարկիր կոդն ու համեմատիր քո ենթադրության հետ։ Վերջում փոխիր մեկ պայման կամ արժեք ու նորից ստուգիր։

Եթե առաջադրանքը դժվար է, նախ լուծման քայլերը գրիր սովորական լեզվով։ Օգտվիր հուշումից, իսկ պատրաստի լուծմանը նայիր ինքդ փորձելուց հետո։

Հուշում կամ անծանոթ բառի բացատրություն կարող ես խնդրել նաև AI գործիքից։ Եթե պատրաստի կոդ ես ստանում, փորձիր բացատրել դրա ամեն տողն ու ստուգել այն տարբեր մուտքերով։

Ինքնուրույն առաջադրանք

Պատկերացրու, որ օրվա սկզբում 5000 դրամ ունես։ Ճաշի համար վճարում ես 1800 դրամ, տրանսպորտի համար՝ 400 դրամ։

Առանց կոդ գրելու՝

1. Առանձնացրու մուտքային տվյալները։

2. Գրիր ընդհանուր ծախսը հաշվելու քայլը։

3. Գրիր մնացած գումարը հաշվելու քայլը։

4. Գրիր երկու արդյունքը, որ պետք է ստանաս։

5. Նույն քայլերն անցիր այն դեպքի համար, երբ երկու ծախսն էլ 0 դրամ է։

Հուշում․ նախ գումարիր ծախսերը, հետո սկզբնական գումարից հանիր ընդհանուր ծախսը։

Առաջադրանքի լուծում

Մուտքային տվյալներն են սկզբնական 5000 դրամը և 1800 ու 400 դրամի ծախսերը։

Ընդհանուր ծախսը՝ 1800 + 400 = 2200 դրամ։

Մնացած գումարը՝ 5000 − 2200 = 2800 դրամ։

Եթե երկու ծախսն էլ 0 է, ընդհանուր ծախսը կլինի 0 դրամ, իսկ մնացորդը՝ 5000 դրամ։ Քայլերը նույնն են, փոխվել են միայն տվյալները։

Ստուգիր քեզ

1. Ինչո՞վ է ալգորիթմը տարբերվում Python կոդից։

2. Մուտքային տվյալները միշտ ստեղնաշարի՞ց պետք է գան։

3. Ինչո՞ւ է օգտակար լուծման քայլերը գրել կոդից առաջ։

4. Ի՞նչ ցույց կտա վերևի օրինակը, եթե 800-ի փոխարեն գրենք 1000։

Պատասխաններ․

1. Ալգորիթմը նկարագրում է լուծման քայլերը, իսկ Python կոդում նույն քայլերը գրված են կոնկրետ լեզվով։

2. Ոչ։ Դրանք կարող են գալ նաև ֆայլից կամ այլ ծրագրից, կամ էլ գրված լինել հենց կոդում։

3. Այդպես ավելի լավ ես հասկանում խնդիրն ու պարզում, թե ինչ տվյալներ ու գործողություններ են պետք։

4. 2500։

Ամփոփում

Ծրագրավորումը սկսվում է խնդիրը հասկանալուց։ Գտնում ենք տվյալները, որոշում ենք, թե ինչ գործողություններ են պետք, ու հստակ ձևակերպում, թե ինչ արդյունք ենք սպասում։ Python-ով այդ քայլերը դարձնում ենք ծրագիր, որը կարելի է գործարկել։

Հաջորդ դասում կտեղադրենք Python-ն ու կստուգենք, որ այն պատրաստ է աշխատելու։

Լրացուցիչ ընթերցում

Python-ի պաշտոնական ուսումնական ուղեցույցը։ Ուղեցույցը գրված է հիմնականում նրանց համար, ովքեր արդեն ծանոթ են ծրագրավորմանը։ Հիմա ամբողջը կարդալու կարիք չկա։