Հոկտեմբերի 30-ին Japan Airlines-ը և Cathay Pacific-ը հայտարարեցին, որ իրենց ուղևորների ամրագրման տվյալները հայտնվել են կողմնակի անձանց ձեռքում։ Խնդիրը, սակայն, նրանց սեփական համակարգերում չէր, այլ Amadeus-ում։ Սա իսպանական ընկերություն է, որի ծրագրերով ավիաընկերությունները վաճառում են տոմսեր, պահում ամրագրումները և կազմակերպում թռիչքի գրանցումը (check-in)։ Ըստ Japan Airlines-ի հայտարարության՝ տուժել է JAL-ի և նրա դուստր Japan Transocean Air ընկերության մոտ 92 000 հաճախորդ, իսկ ըստ Cathay Pacific-ի՝ մոտ 53 000 ամրագրում։

Այս դեպքը լավ առիթ է պարզելու, թե ինչ է ավիատոմսի ամրագրման կոդը, որը ստանում ենք նամակով ու անմիջապես մոռանում, և ինչու է այն ավելի արժեքավոր, քան թվում է։

Ամրագրման կոդը և PNR գրառումը

Երբ ավիատոմս եք գնում, ավիաընկերությունը ձեր ճամփորդության համար գրառում է ստեղծում իր համակարգում։ Այդ գրառումը կոչվում է PNR (Passenger Name Record), այսինքն՝ ուղևորի անվանական գրառում։ Ձեզ ուղարկվող նամակում երևում է դրա կարճ կոդը, որը կոչվում է ամրագրման կոդ (booking reference)։ British Airways-ի բացատրությամբ՝ այն սովորաբար վեց նիշից է բաղկացած և պարունակում է տառեր ու թվանշաններ։

Եվրոպական հանձնաժողովի PNR տվյալների նկարագրության համաձայն՝ գրառումը ներառում է այն տվյալները, որոնք ուղևորը տալիս է ամրագրման և գրանցման ժամանակ։ Դրանք կարող են լինել ճամփորդության ամսաթվերը և ամբողջ երթուղին, կոնտակտային տվյալները, վճարման տեղեկությունները, նստատեղի համարը և ուղեբեռի տվյալները։ Կոդի հետևում, ուրեմն, ոչ թե մեկ թռիչք է, այլ ձեր ճամփորդության ամբողջ պատկերը։ Քիչ հայտնի փաստ է, որ ԵՄ-ում այս տվյալներն ավիաընկերություններից ստանում են նաև իրավապահ մարմինները՝ ահաբեկչության և ծանր հանցագործությունների դեմ պայքարի համար։

Ավիաընկերությունների կայքերում ամրագրումը կառավարելու համար սովորաբար բավական է կոդը և ազգանունը։ British Airways-ի «Manage My Booking» էջում ուղղակի գրված է, որ մուտք գործելու համար պետք են միայն ամրագրման կոդը և ազգանունը։ Այնտեղից կարելի է փոխել թռիչքը, ընտրել նստատեղ, ավելացնել անձնագրի տվյալներ, անցնել առցանց գրանցում և տպել նստեցման կտրոնը։ Ուստի եթե սոցցանցերում տեղադրում եք տոմսի կամ նստեցման կտրոնի լուսանկար, որտեղ երևում են կոդն ու ազգանունը, կողմնակի մարդը կարող է բացել ձեր ամրագրումը և փոփոխել այն։

Ինչ պատահեց Amadeus-ում

Amadeus-ի ուղևորների սպասարկման համակարգը (Altéa) օգտագործում են ավելի քան 130 ավիաընկերություն։

Ըստ Japan Airlines-ի՝ Amadeus-ը հոկտեմբերի 23-ին հայտնել է, որ իր համակարգում արտաքին մուտքի հետքեր են գտնվել։ Հետքերը վերաբերում են 2023 թվականի օգոստոսի 10-ից մինչև 2026 թվականի սեպտեմբերի 23-ն ընկած ժամանակահատվածին։ Կողմնակի մուտքը, փաստորեն, կարող էր շարունակվել ավելի քան երեք տարի, իսկ ավիաընկերությունները դրա մասին իմացել են միայն հոկտեմբերի վերջին։

Cathay Pacific-ի տվյալներով՝ կողմնակի անձը մուտք է գործել Amadeus-ի համակարգային հաշիվներից մեկին տրված իրական մուտքանունով և գաղտնաբառով։ Թե ինչպես են այդ տվյալները հայտնվել նրա մոտ, չի նշվում։ Amadeus-ն իր պաշտոնական հայտարարության մեջ ավելի ընդհանուր է խոսում. նշում է ամրագրումներ ցուցադրող միջավայրի խոցելիության, այսինքն՝ անվտանգության թույլ տեղի մասին, որի միջոցով հնարավոր է եղել տեսնել ամրագրման որոշ տվյալներ։ Ընկերությունը հայտնում է, որ խոցելիությունը վերացրել է և ուժեղացրել է հսկողությունը, իսկ Cathay Pacific-ի տվյալներով՝ նաև փոխել է գաղտնաբառերը։ Թե ընդհանուր առմամբ քանի ավիաընկերություն և ուղևոր է տուժել, Amadeus-ը չի նշում։

Ամբողջական հոդվածը՝ https://www.parztech.am/blog/pnr-amragrman-kod/